Dudak damak yarığı ameliyatı geçiren birçok çocuk, ameliyatın ardından konuşmalarında düzelme beklemektedir. Ancak bazen aileler, çocuğun hâlâ bazı sesleri yanlış telaffuz ettiğini fark edebilir. Bu durum, ebeveynler arasında sıkça karşılaşılan bir endişe kaynağıdır. Çoğu ebeveyn, onarım sonrası konuşmanın otomatik olarak düzeleceğini düşünmektedir. Ancak bu sürecin daha karmaşık olduğunu belirtmek gerekir.
Ameliyatın temel amacı, çocuğun konuşması için gerekli olan anatomik yapıyı düzeltmektir. Fakat bu işlem, çocuklara seslerin nasıl çıkarılacağı konusunda bilgi vermez. Bunu bir müzik aleti örneği ile açıklayabiliriz; tamir edilmiş bir piyano müzik yapmaya hazır hale gelir ama kişinin piyano çalmayı öğrenmesi gerektiği gerçeği değişmez.
Dudak damak yarığı olan çocuklar, erken yaşlarda bazı sesleri çıkarmakta zorluk çekebilir ve bu nedenle kendilerine özgü konuşma alışkanlıkları geliştirebilirler. Örneğin “K” sesi yerine farklı bir ses kullanabilir veya “P” sesini havanın kaçmasıyla üretebilirler. Bu yanlış telaffuzlar zamanla alışkanlık haline gelebilir ve çocuk ameliyat olduktan sonra bile eski alışkanlıklarını sürdürebilir.
Bazı aileler ameliyattan sonra beklemeyi tercih edebilir: “Zamanla düzelir” veya “Büyüdüğünde kendiliğinden öğrenir” gibi düşüncelerle hareket edebilirler. Ancak yanlış öğrenilmiş konuşma kalıpları zamanla daha da yerleşebilir ve özellikle okul çağına gelindiğinde kalıcı hale gelebilir.
Ayrıca burundan gelen seslerin her zaman terapi ile düzelebileceği yanılgısı vardır. Bazı durumlarda, yumuşak damağın boğaz arka duvarına yeterince yaklaşamaması nedeniyle burundan gelen ses problemi oluşabilir ve bu durumda terapinin yanı sıra cerrahi müdahale de gerekebilir.
Dil ve konuşma terapisine ihtiyaç duyulan durumlar arasında şunlar yer alır: konuşmanın burundan gelmesi, bazı seslerin çıkarılamaması ya da başkalarının çocuğun konuşmasını anlamakta zorlanması gibi durumlar. Ailelerin bu tür işaretleri göz önünde bulundurarak uzman yardımı alması son derece önemlidir.
Evde ailelerin yapabileceği en önemli şeylerden biri, çocuğun iletişim kurma isteğini desteklemektir. Çocukların kendilerini ifade etmeleri için cesaretlendirilmesi ve güvenli bir iletişim ortamının sağlanması büyük katkılar sunacaktır.
