Batı Avustralya’daki çölde inşası süren devasa radyo teleskobu SKA-Low, planlanan anten sayısının henüz yüzde 1’ine bile ulaşmadan milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki galaksileri görüntülemeyi başardı. Yapay zeka destekli uluslararası proje, evrenin ilk bir milyar yılındaki karanlık noktaları aydınlatmaya hazırlanıyor.
ÇÖLÜN ORTASINDA KOZMİK KEŞİF
Avustralya’nın radyo kirliliğinden uzak Inyarrimanha Ilgari Bundara bölgesinde kurulan SKA-Low radyo teleskobu, henüz yapım aşamasında olmasına rağmen gökyüzünü taramaya başladı.
SKA Gözlemevi liderliğinde yürütülen projede, planlanan 131 bin 72 antenin henüz bin 24 adedi birbirine bağlandı. Sistemin yüzde 1’inden azı aktif olmasına rağmen, uzayın derinliklerindeki 85 parlak galaksi başarıyla görüntülendi.
Avustralya Ulusal Bilim Ajansı ve bölgenin geleneksel sahipleri olan Wajarri Yamaji halkının iş birliğiyle yürütülen projede, iki metre yüksekliğindeki ağaç benzeri metal antenler kullanılıyor. Bu antenlerin yakaladığı zayıf sinyaller, interferometri tekniğiyle birleştirilerek devasa bir teleskop gücü yaratıyor.
HEDEF İLK YILDIZLARIN DOĞUŞU
Teleskobun tamamlandığında 512 istasyondan oluşması ve 74 kilometrelik bir alana yayılması hedefleniyor. 50 ile 350 megahertz frekans aralığında çalışan sistem, Big Bang’den sonraki ilk bir milyar yılda evrenin nasıl şekillendiğini araştıracak. Uzmanlar, teleskobun tamamlanmasıyla aynı gökyüzü kesitinde 600 bin galaksinin gözlemlenebileceğini vurguluyor.
Projenin diğer ayağı olan SKA-Mid teleskobu ise Güney Afrika’nın Karoo bölgesinde eş zamanlı olarak inşa ediliyor. İki dev sistem birleştiğinde dünyanın en karmaşık radyo astronomi yapısını oluşturacak.
“BEKLENTİLERİMİZİN BİLE ÖTESİNDE”
Elde edilen ilk görüntünün ardından açıklamalarda bulunan SKA-Low Devreye Alma Baş Bilim İnsanı George Heald, “Görüntünün kalitesi, teleskobun bu kadar erken bir aşaması için beklediğimizin bile ötesindeydi” diyerek gözlemlenen parlak galaksilerin yalnızca buzdağının görünen kısmı olduğunu belirtti.
SKAO Genel Direktörü Philip Diamond ise şu değerlendirmeyi yaptı:
“Sistemin bir bütün olarak çalıştığını ve daha fazla istasyon ile anten devreye girdikçe görüntülerin daha da gelişeceğini görüyoruz.“
SKA-Low Teleskop Direktörü Sarah Pearce de bu başarıya ulaşmanın onlarca yıllık uluslararası iş birliği gerektirdiğine dikkat çekti.
